Ακατανόητη απαγόρευση

Η ανακρίτρια κ. Α. Σταμολέκα διέταξε την απαγόρευση της εκπομπής του κ. Σ. Θεοδωράκη «Πρωταγωνιστές» καθώς και το διαφημιστικό τρέϊλερ της εκπομπής με το ακόλουθο σκεπτικό:

“Επειδή πιθανολογούμε ότι η εν λόγω εκπομπή πραγματεύεται έρευνα με το ανωτέρω συμβάν, ως προς το οποίο διενεργείται κατά τα ανωτέρω κυρία ανάκριση, η οποία εισέτι δεν έχει ολοκληρωθεί και η οποία διέπεται αυστηρώς από την αρχή της μυστικότητας, η παραβίαση της οποίας επιφέρει σοβαρές ποινικές κυρώσεις, σας εφιστούμε την προσοχή, 1) καθ’ ο μέρος αναφέρεται σε διενεργηθείσες και σε μάλλουσες να διενεργηθούν ανακριτικές πράξεις και σε οποιοδήποτε άλλο περιστατικό, το οποίο υπόκειται στην ως άνω αρχή της μυστικότητας (άρθρ. 241 ΚΠΔ) και 2) Καθ’ ο μέρος εκθέτει περιστατικά και παρουσιάζει έγγραφα, απεικονίσεις οιουδήποτε είδους ή ακόμη και πρόσωπα, τα οποία εμπλέκονται με την υπόθεση και συνδράμουν στην εκτέλεση του ανακριτικού έργου καθ’ οιονδήποτε τρόπο δεν πρέπει να μεταδοθεί, μέχρις ότου περατωθεί η διεξαγόμενη κυρία ανάκριση. Επιπροσθέτως, δεν πρέπει να μεταδίδεται εφεξής το αντίστοιχο διαφημιστικό τρέϊλερ της εκπομπής.”

Το άρθρο 241 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας που επικαλείται το σκεπτικό της απαγόρευσης ορίζει ότι «η ανάκριση γίνεται πάντοτε εγγράφως και χωρίς δημοσιότητα…». Η ανακρίτρια θεώρησε ότι από τη διάταξη αυτή απορρέει η δυνατότητα απαγόρευσης της δημοσιογραφικής έρευνας για κάθε περιστατικό που σχετίζεται με την ανάκριση. Με άλλα λόγια θεώρησε ότι, βάσει αυτής της διάταξης, μπορεί να απαγορεύει στο Τύπο να ασχολείται με κάθε θέμα για το οποίο έχει διαταχθεί ανάκριση (μέχρι μάλιστα αυτή να ολοκληρωθεί!) επιβάλλοντας έτσι απόλυτη σιγή για τα πιο καυτά θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος.

Υποθέτω ότι όλοι αντιλαμβάνονται ότι δεν είναι δυνατόν η έννομη τάξη μιας δημοκρατικής χώρας να περιλαμβάνει κάποια διάταξη το νόημα της οποίας ισοδυναμεί με την ανατροπή της ελευθερίας του Τύπου. Και πράγματι τέτοια διάταξη δεν υπάρχει. Η διάταξη που ορίζει ότι η ανάκριση διεξάγεται χωρίς δημοσιότητα δεν έχει καμία σχέση με την ελευθερία της δημοσιογραφικής έρευνας. Απλώς, για εύλογους λόγους επιτάσσει να μην διαξάγονται δημόσια οι ανακριτικές πράξεις και, επομένως, ουδείς, ούτε ο δημοσιογράφος, έχει αξίωση να λαμβάνει γνώση του ανακριτικού υλικού πριν ολοκληρωθεί η ανάκριση. Αν αυτό διαρρεύσει, ο δημοσιογράφος δεν υποχρεούται, κατά τη γνώμη μου, να τηρήσει την μυστικότητα. Αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα και ας μην μας απασχολήσει εδώ μια που δεν τέθηκε θέμα διαρροής ανακριτικού υλικού.  Το θέμα ήταν η δημοσιογραφική έρευνα για τα γεγονότα, για «περιστατικά» (όπως λέει το σκεπτικό) που συνέβησαν στο Φαρμακονήσι και σχετίζονταν με την ανάκριση.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η έρευνα γεγονότων δημοσίου ενδιαφέροντος και η δημοσίευσή της είναι ελεύθερη και προστατεύεται συνταγματικά από την ελευθερία του Τύπου, η οποία ρητά απαγορεύει κάθε προληπτικό μέτρο. Η συγκεκριμένη απαγόρευση ως προληπτικό μέτρο έπρεπε κανονικά να χτυπήσει καμπανάκι στην ανακρίτρια και το γεγονός ότι επρόκειτο για τηλεοπτική εκπομπή και όχι για άρθρο σε εφημερίδα δεν έχει εν προκειμένω καμιά σημασία. Και τούτο διότι ναι μεν το Σύνταγμα, προβλέπει ότι οι προστατευτικές για τον Τύπο διατάξεις δεν ισχύουν για τη ραδιοτηλεόραση, η οποία υπάγεται στον άμεσο έλεγχο του κράτους, όμως, αυτό δεν συνεπάγεται την κατάργηση της ελευθερίας του λόγου. Ουδείς θεωρεί ότι ο άμεσος έλεγχος του κράτους σημαίνει ένα σύστημα λογοκρισίας ή την επιβολή προληπτικών μέτρων επί του περιεχομένου των εκπομπών. Θα ήταν άλλωστε αστείο να υποστηρίξει κανείς ότι η δημοσίευση της έρευνας του κ. Σ. Θεοδωράκη στο Τύπο δεν μπορεί να απαγορευτεί προληπτικά ενώ αυτό μπορεί να γίνει αν το περιεχόμενό της μεταδοθεί τηλεοπτικά.

Σε κάθε περίπτωση το αρμόδιο όργανο για την άσκηση ελέγχου στη ραδιοτηλεόραση είναι το ΕΣΡ και όχι ο κάθε δικαστής. Ακόμη, λοιπόν, κι αν θεωρεί κανείς λανθασμένα ότι είναι θεμιτά τα προληπτικά μέτρα στο περιεχόμενο μιας εκπομπής, πρέπει να παραδεχτεί ότι το μόνο αρμόδιο όργανο για να τα διατάξει είναι το ΕΣΡ.

Δικαιολογημένα απορεί κανείς με τη συγκεκριμένη απαγόρευση, η οποία συν τοις άλλοις περιλαμβάνει και το διαφημιστικό τρέιλερ. Αν το περιεχόμενό του παραβίαζε κάποιο νόμο, τότε θα μπορούσε να ασκηθεί δίωξη εναντίον των υπευθύνων. Αν, όμως δεν το παραβιάζει, δεν υπάρχει βάση για την απαγόρευση της μετάδοσής του. Το στοιχείο, όμως, που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η αντίληψη ότι για μια τόσο σοβαρή για την ελευθερία του λόγου απόφαση δεν χρειάζεται κάποια δικαστική κρίση αλλά αρκεί η κρίση της ανακρίτριας. Η μεγάλη δε ειρωνία είναι ότι ούτε καν για κρίση δεν πρόκειται αλλά για απλή πιθανολόγηση. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, όποτε κάποιος ανακριτής πιθανολογεί ότι μια εκπομπή δημοσιογραφικής έρευνας αναφέρεται σε περιστατικά ή πρόσωπα για τα οποία διενεργεί ανάκριση, έχει την εξουσία να διατάσσει την απαγόρευσή της! Πρόκειται για μια ακατανόητη θεώρηση της ελευθερίας του λόγου που δεν έχει κανένα έρεισμα στο Σύνταγμα και τους νόμους.

Αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα http://www.protagon.gr

στις 15 Φεβρουαρίου 2014

Advertisements
This entry was posted in Αρθρογραφία στον Τύπο and tagged , . Bookmark the permalink.

One Response to Ακατανόητη απαγόρευση

  1. Nikolaos Sitaropoulos says:

    Βλ επίσης ECtHR 1979 judgment – Sunday Times case (para 65):

    “There is general recognition of the fact that the courts cannot operate in a vacuum. Whilst they are the forum for the settlement of disputes, this does not mean that there can be no prior discussion of disputes elsewhere, be it in specialised journals, in the general press or amongst the public at large. Furthermore,whilst the mass media must not overstep the bounds imposed in the interests of the proper administration of justice, it is incumbent on them to impart information and ideas concerning matters that come before the courts just as in other areas of public interest. Not only do the media have the task of imparting such information and ideas: the public also has a right to receive them.”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s